Kalkulator geometrii analitycznej
Kalkulator geometrii analitycznej liczy ze współrzędnych punktów i równań prostych: długość i środek odcinka, równanie prostej przez dwa punkty (w postaci kierunkowej y = ax + b i ogólnej Ax + By + C = 0), symetralną odcinka, prostą równoległą i prostopadłą przez punkt, odległość punktu od prostej, punkt przecięcia i kąt między prostymi oraz pole trójkąta z wierzchołków. Każdy wynik rozpisuje krok po kroku, w wartościach dokładnych (ułamki, pierwiastki w postaci 2√5), i rysuje w układzie współrzędnych. Wzory i słowa są te same co w lekcjach działu geometria analityczna.
Współrzędne: liczby całkowite, dziesiętne (0,5 albo 0.5) i ułamki (3/4). Prostą wpisz w dowolnej postaci: y = 2x − 1, 3x − 4y + 6 = 0, x = 2, 2y = x + 4.
Wyniki dla A = (−1, 4), B = (3, −4)
| Wielkość | Wynik |
|---|---|
| Długość |AB| | 4√5 ≈ 8,9443 |
| Środek S | (1, 0) |
| Współczynnik kierunkowy | a = −2 |
| Kąt nachylenia | α ≈ 116,57° |
| Prosta AB | y = −2x + 2 |
| Postać ogólna | 2x + y − 2 = 0 |
| Symetralna | y = (1/2)x − 1/2 |
Rozwiązanie krok po kroku
Długość odcinka AB
|AB| = 4√5
- Różnice współrzędnych: x_B − x_A = 3 − (−1) = 4, y_B − y_A = −4 − 4 = −8.
- Ze wzoru |AB| = √((x_B − x_A)² + (y_B − y_A)²): |AB| = √(4² + (−8)²) = √(16 + 64) = √80 = √(16 · 5) = 4√5.
- W przybliżeniu |AB| ≈ 8,9443.
Środek odcinka AB
S = (1, 0)
- Współrzędne środka to średnie arytmetyczne współrzędnych końców: S = ((x_A + x_B)/2, (y_A + y_B)/2).
- S = ((−1 + 3)/2, (4 + (−4))/2) = (2/2, 0/2) = (1, 0).
Prosta AB
y = −2x + 2, czyli 2x + y − 2 = 0
- Współczynnik kierunkowy: a = (y_B − y_A)/(x_B − x_A) = (−4 − 4)/(3 − (−1)) = −8/4 = −2.
- Kąt nachylenia do osi OX: tg α = −2 < 0, więc kąt jest rozwarty: α = 180° − arctg 2 ≈ 116,57°.
- Prosta przez punkt A o współczynniku a: y − y_A = a(x − x_A), czyli y − 4 = −2(x + 1) ⟹ y − 4 = −2x − 2 ⟹ y = −2x + 2.
- Sprawdzenie punktem B: −2 · 3 + 2 = −4 ✓ - zgadza się z y_B = −4.
- Postać ogólna ze wzoru (y − y_A)(x_B − x_A) = (y_B − y_A)(x − x_A): (y − 4) · 4 = (−8) · (x + 1) ⟹ 4y − 16 = −8x − 8 ⟹ −8x − 4y + 8 = 0.
- Porządkujemy: dzielimy obie strony przez −4: 2x + y − 2 = 0.
Symetralna odcinka AB
y = (1/2)x − 1/2, czyli x − 2y − 1 = 0
- Symetralna odcinka przechodzi przez jego środek S = (1, 0) i jest prostopadła do AB - każdy jej punkt jest równo oddalony od A i od B.
- Prosta prostopadła ma współczynnik kierunkowy spełniający a · a₁ = −1 (odwracamy ułamek i zmieniamy znak): a₁ = −1/(−2) = 1/2.
- y − y_S = a₁(x − x_S): y = (1/2)(x − 1) ⟹ y = (1/2)x − 1/2.
- Sprawdzenie prostopadłości: (−2) · (1/2) = −1 ✓.
- Postać ogólna symetralnej: x − 2y − 1 = 0 (wektor AB = [4, −8] jest do niej prostopadły).
Wzory, z których korzysta kalkulator
Punkty, proste i trójkąt w układzie współrzędnych
- Dwa punkty. Długość odcinka to twierdzenie Pitagorasa zapisane w liczbach, a środek - średnie arytmetyczne współrzędnych końców (odcinek w układzie współrzędnych). Prostą AB kalkulator wyznacza ze współczynnika kierunkowego i wzoru y − y_A = a(x − x_A), a postać ogólną - ze wzoru (y − y_A)(x_B − x_A) = (y_B − y_A)(x − x_A), który działa także dla prostej pionowej (przykład: x = 2). Symetralna przechodzi przez środek odcinka i jest do niego prostopadła - lekcja równanie kierunkowe prostej.
- Punkt i prosta. Prosta równoległa ma te same A i B, prostopadła - zamienione miejscami A i B ze zmienionym jednym znakiem; C wyznaczamy, podstawiając punkt. Odległość liczymy wzorem z wartością bezwzględną, a rzut punktu na prostą to spodek odcinka prostopadłego (P = (5, −1) i 3x − 4y + 6 = 0). Lekcja: równanie ogólne prostej.
- Dwie proste. Wyrażenie W = A₁B₂ − A₂B₁ rozstrzyga, czy proste się przecinają (W ≠ 0), a A₁A₂ + B₁B₂ = 0 - czy są prostopadłe. Punkt przecięcia to rozwiązanie układu równań, liczone metodą podstawiania jak w kalkulatorze układów równań. Kąt między prostymi (wzór z tangensem) to temat klasy 3 - kąt między prostymi.
- Trzy punkty. Pole trójkąta to połowa wartości bezwzględnej wyznacznika wektorów AB i AC, a wyznacznik równy zeru oznacza punkty współliniowe (przykład) - lekcja klasy 3 pole trójkąta i wielokąta. Rodzaj trójkąta (prostokątny, ostrokątny, rozwartokątny) kalkulator rozpoznaje po kwadratach długości boków, jak w przykładzie K, L, M z lekcji o odcinku.
Kierunkowa czy ogólna - którą postać prostej wybrać
| Cecha | y = ax + b | Ax + By + C = 0 |
|---|---|---|
| prosta pionowa | nie da się zapisać | tak, B = 0 (x − 2 = 0) |
| równoległe | a₁ = a₂ | A₁B₂ − A₂B₁ = 0 |
| prostopadłe | a₁ · a₂ = −1 | A₁A₂ + B₁B₂ = 0 |
| odległość punktu | najpierw zamiana na ogólną | wzór wprost |
Kalkulator przyjmuje prostą w każdej postaci i zawsze pokazuje obie. W postaci ogólnej zapisuje ją liczbami całkowitymi bez wspólnego dzielnika, z dodatnim współczynnikiem przy x - tak jak w lekcjach. Uwaga na pułapkę z lekcji: przy odległości prostych równoległych oba równania muszą mieć te same A i B, więc 6x − 8y + 1 = 0 trzeba najpierw podzielić przez 2.
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć odległość punktu od prostej?
Zapisz prostą w postaci ogólnej Ax + By + C = 0, podstaw współrzędne punktu do lewej strony, weź wartość bezwzględną i podziel przez √(A² + B²). Dla P = (5, −1) i prostej 3x − 4y + 6 = 0: d = |15 + 4 + 6| / √(9 + 16) = 25/5 = 5. Prostą y = 2x + 1 trzeba najpierw przepisać jako 2x − y + 1 = 0.
Jak wyznaczyć równanie prostej przechodzącej przez dwa punkty?
Oblicz współczynnik kierunkowy a = (y_B − y_A)/(x_B − x_A), podstaw jeden z punktów do wzoru y − y_A = a(x − x_A) i wyznacz y. Dla A = (−1, 4) i B = (3, −4): a = −8/4 = −2, y − 4 = −2(x + 1), czyli y = −2x + 2. Gdy x_A = x_B, prosta jest pionowa: x = x_A.
Jak wyznaczyć symetralną odcinka?
Symetralna przechodzi przez środek odcinka i jest do niego prostopadła. Oblicz środek S, współczynnik kierunkowy odcinka a, a potem prostą przez S o współczynniku −1/a. Dla A = (1, 4), B = (5, 2): S = (3, 3), a = −1/2, więc symetralna ma współczynnik 2 i równanie y = 2x − 3.
Jak sprawdzić, czy proste są równoległe albo prostopadłe?
W postaci kierunkowej proste są równoległe, gdy mają równe współczynniki kierunkowe, a prostopadłe, gdy iloczyn współczynników wynosi −1. W postaci ogólnej: równoległe, gdy A₁B₂ − A₂B₁ = 0, prostopadłe, gdy A₁A₂ + B₁B₂ = 0 - ten warunek działa także dla prostych pionowych.
Jak znaleźć punkt przecięcia dwóch prostych?
Punkt przecięcia to rozwiązanie układu równań obu prostych. Dla x − 2y + 4 = 0 i 3x + y − 9 = 0 z drugiego równania y = 9 − 3x, po podstawieniu x − 2(9 − 3x) = −4, czyli 7x = 14, x = 2 i y = 3. Jeśli W = A₁B₂ − A₂B₁ = 0, proste są równoległe albo się pokrywają.
Jak obliczyć pole trójkąta, mając współrzędne wierzchołków?
Wyznacz wektory AB i AC, policz ich wyznacznik (x_B − x_A)(y_C − y_A) − (y_B − y_A)(x_C − x_A) i weź połowę jego wartości bezwzględnej. Dla A = (−3, −2), B = (4, 1), C = (0, 5): AB = [7, 3], AC = [3, 7], wyznacznik 49 − 9 = 40, pole 20.
Jak sprawdzić, czy trzy punkty leżą na jednej prostej?
Policz wyznacznik wektorów AB i AC. Jeśli wynosi zero, punkty są współliniowe („trójkąt” ma pole 0). Dla A = (−1, −4), B = (2, 2), C = (5, 8): AB = [3, 6], AC = [6, 12], wyznacznik 36 − 36 = 0 - punkty leżą na prostej y = 2x − 2.
Jak wyznaczyć rzut punktu na prostą i punkt symetryczny względem prostej?
Rzut H to punkt przecięcia prostej z prostopadłą przez dany punkt. Szybciej: H = (x₀ − tA, y₀ − tB), gdzie t = (Ax₀ + By₀ + C)/(A² + B²). Punkt symetryczny P′ leży tak, że H jest środkiem odcinka PP′: P′ = (2x_H − x₀, 2y_H − y₀). Dla P = (5, −1) i 3x − 4y + 6 = 0: H = (2, 3), P′ = (−1, 7).
Przećwicz i doczytaj
- Odcinek w układzie współrzędnych, równanie kierunkowe prostej i równanie ogólne prostej - teoria z przykładami
- Układy równań w geometrii analitycznej - wierzchołki, wysokość i jej spodek, pole trójkąta
- Klasa 3: pole trójkąta i wielokąta i kąt między prostymi
- Geometria analityczna - zadania z rozwiązaniami, m.in. długość i środek odcinka, równanie prostej, równanie kierunkowe, rzut i symetria, figury w układzie współrzędnych i pole wielokąta
- Geometria analityczna - wzory w jednym miejscu
- Kalkulator układów równań i rysownik funkcji liniowej