Przejdź do treści

Ile razy rzucić kostką, żeby z szansą ponad 90% wypadła szóstka?

Szkoła średnia trudne

Ile co najmniej razy trzeba rzucić kostką do gry, aby prawdopodobieństwo wyrzucenia co najmniej jednej szóstki było większe od 0,90{,}9?

Rozwiązanie

Pokaż rozwiązanie krok po krokuUkryj rozwiązanie

Krok 1. Prawdopodobieństwo dla nn rzutów. Przez zdarzenie przeciwne („ani jednej szóstki”, czyli zero sukcesów w schemacie Bernoulliego z p=16p = \tfrac{1}{6}):

P(Sn≥1)=1−(56)n.P(S_n \ge 1) = 1 - \left(\frac{5}{6}\right)^n.

Krok 2. Nierówność.

1−(56)n>0,9  ⟺  (56)n<0,1.1 - \left(\frac{5}{6}\right)^n > 0{,}9 \iff \left(\frac{5}{6}\right)^n < 0{,}1.

Krok 3. Rozwiązanie logarytmem. Logarytmujemy obie strony. Uwaga: log⁡56<0\log \tfrac{5}{6} < 0, więc przy dzieleniu przez tę liczbę zmieniamy zwrot nierówności:

n⋅log⁡56<log⁡0,1  ⟺  n>log⁡0,1log⁡56≈−1−0,0792≈12,63.n \cdot \log \frac{5}{6} < \log 0{,}1 \iff n > \frac{\log 0{,}1}{\log \frac{5}{6}} \approx \frac{-1}{-0{,}0792} \approx 12{,}63.

Najmniejsza liczba naturalna spełniająca tę nierówność to n=13n = 13.

Krok 4. Sprawdzenie bez logarytmów. Policzmy dwie sąsiednie potęgi:

(56)12≈0,1122>0,1,(56)13≈0,0935<0,1.\left(\frac{5}{6}\right)^{12} \approx 0{,}1122 > 0{,}1, \qquad \left(\frac{5}{6}\right)^{13} \approx 0{,}0935 < 0{,}1.

Przy 1212 rzutach szansa na szóstkę wynosi ok. 0,8880{,}888 - za mało; przy 1313 rzutach ok. 0,9070{,}907 - wystarczy.

Pułapka. Rozumowanie „szóstka wypada średnio raz na 66 rzutów, więc po 66 rzutach jest pewna” jest błędne: 1−(56)6≈0,6651 - \left(\tfrac{5}{6}\right)^6 \approx 0{,}665. Druga pułapka to niezmieniony zwrot nierówności w kroku 3 - dałby absurdalne n<12,63n < 12{,}63.

Odpowiedź. Trzeba rzucić co najmniej 1313 razy.