Przejdź do treści

Najbardziej prawdopodobna liczba sukcesów w schemacie Bernoulliego

Szkoła średnia trudne

Rzucamy siedem razy kostką do gry. Sukcesem jest wyrzucenie liczby oczek mniejszej od 33 (czyli 11 albo 22). Jaka liczba sukcesów jest najbardziej prawdopodobna? Rozwiąż zadanie, wypisując cały rozkład, a potem sprawdź wynik metodą ilorazu.

Rozwiązanie

Pokaż rozwiązanie krok po krokuUkryj rozwiązanie

Krok 1. Parametry. n=7n = 7, p=26=13p = \tfrac{2}{6} = \tfrac{1}{3}, q=23q = \tfrac{2}{3}. Wzór Bernoulliego przyjmuje postać

P(S7=k)=(7k)⋅1k⋅27−k37=(7k)⋅27−k2187.P(S_7 = k) = \binom{7}{k} \cdot \frac{1^k \cdot 2^{7-k}}{3^7} = \frac{\binom{7}{k} \cdot 2^{7-k}}{2187}.

Krok 2. Cały rozkład. Wystarczy policzyć liczniki (7k)⋅27−k\binom{7}{k} \cdot 2^{7-k}:

k (liczba sukcesów)01234567
C(7, k)172135352171
2⁷⁻ᵏ1286432168421
licznik12844867256028084141
P(S₇ = k) ≈0,0590,2050,3070,2560,1280,0380,0060,0005

Wszystkie liczniki sumują się do 2187=372187 = 3^7 - rozkład jest kompletny. Największy licznik (672672) odpowiada k=2k = 2.

Krok 3. Sprawdzenie metodą ilorazu. Iloraz dwóch kolejnych prawdopodobieństw:

P(S7=k+1)P(S7=k)=7−kk+1⋅pq=7−k2(k+1).\frac{P(S_7 = k+1)}{P(S_7 = k)} = \frac{7-k}{k+1} \cdot \frac{p}{q} = \frac{7-k}{2(k+1)}.

Prawdopodobieństwa rosną, dopóki ten iloraz jest większy od 11:

7−k2(k+1)>1  ⟺  7−k>2k+2  ⟺  k<53.\frac{7-k}{2(k+1)} > 1 \iff 7 - k > 2k + 2 \iff k < \frac{5}{3}.

Rosną więc przy przejściu z k=0k = 0 do 11 i z 11 do 22, a od k=2k = 2 maleją. Maksimum jest w k=2k = 2.

Krok 4. Skrót do zapamiętania. Najbardziej prawdopodobna liczba sukcesów to część całkowita liczby (n+1)p(n+1)p, o ile ta liczba nie jest całkowita. Tu (n+1)p=8⋅13=83≈2,67(n+1)p = 8 \cdot \tfrac{1}{3} = \tfrac{8}{3} \approx 2{,}67, więc k=2k = 2 - zgadza się.

Pułapka. Średnio sukcesów jest np=73≈2,33np = \tfrac{7}{3} \approx 2{,}33, ale „najbardziej prawdopodobna liczba” i „średnia liczba” to różne pojęcia - pierwsza musi być całkowita i liczy się ją z rozkładu.

Odpowiedź. Najbardziej prawdopodobne są dwa sukcesy: P(S7=2)=6722187=224729≈0,307P(S_7 = 2) = \dfrac{672}{2187} = \dfrac{224}{729} \approx 0{,}307.