Przejdź do treści

Datowanie węglem C-14 - ile lat ma znalezisko, w którym zostało 30% izotopu?

Szkoła średnia średnie

Okres połowicznego rozpadu izotopu węgla 14C^{14}\mathrm{C} wynosi 5 7305\,730 lat. W żywym organizmie zawartość tego izotopu jest stała, a po śmierci zaczyna maleć. W kości znalezionej podczas wykopalisk zostało 30%30\% pierwotnej ilości 14C^{14}\mathrm{C}.

Oszacuj wiek znaleziska. Wynik zaokrąglij do dziesiątek lat.

Rozwiązanie

Pokaż rozwiązanie krok po krokuUkryj rozwiązanie

Krok 1. Model rozpadu. Co 5 7305\,730 lat ilość izotopu maleje o połowę. Po tt latach z początkowej ilości m0m_0 zostaje

m(t)=m0⋅(12)t/5730.m(t) = m_0 \cdot \left(\tfrac{1}{2}\right)^{t/5730}.

Wykładnik t5730\frac{t}{5730} mówi, ile okresów połowicznego rozpadu minęło.

Krok 2. Równanie. Zostało 30%30\%, czyli m(t)=0,3 m0m(t) = 0{,}3\,m_0:

(12)t/5730=0,3.\left(\tfrac{1}{2}\right)^{t/5730} = 0{,}3.

Krok 3. Logarytmujemy obie strony (logarytm dziesiętny) i wyciągamy wykładnik przed logarytm:

t5730⋅log⁡0,5=log⁡0,3⟹t5730=log⁡0,3log⁡0,5≈−0,52288−0,30103≈1,737.\frac{t}{5730} \cdot \log 0{,}5 = \log 0{,}3 \quad\Longrightarrow\quad \frac{t}{5730} = \frac{\log 0{,}3}{\log 0{,}5} \approx \frac{-0{,}52288}{-0{,}30103} \approx 1{,}737.

Oba logarytmy są ujemne (liczby mniejsze od 11), więc ich iloraz jest dodatni - tak jak powinien być czas.

Krok 4. Wiek.

t≈1,737⋅5 730≈9 953 lat.t \approx 1{,}737 \cdot 5\,730 \approx 9\,953 \text{ lat}.

Sprawdzenie sensu. Po jednym okresie (5 7305\,730 lat) zostałoby 50%50\%, po dwóch (11 46011\,460 lat) - 25%25\%. Wartość 30%30\% leży między nimi, bliżej 25%25\%, więc wynik nieco poniżej 11 46011\,460 lat jest rozsądny. Numerycznie: 0,59950/5730≈0,3000{,}5^{9950/5730} \approx 0{,}300.

Odpowiedź. Znalezisko ma około 9 9509\,950 lat.