Przejdź do treści

Namiot w kształcie stożka - najmniej materiału przy danej objętości

Szkoła średnia trudne

Namiot ma kształt stożka (bez podłogi) o objętości 92 π m39\sqrt{2}\,\pi \text{ m}^3. Wyznacz promień podstawy i wysokość namiotu, przy których na jego powierzchnię boczną zużyje się najmniej materiału. Ile materiału potrzeba?

r H l materiał = powierzchnia boczna
Namiot w kształcie stożka o promieniu r, wysokości H i tworzącej l. Materiał to powierzchnia boczna πrl.

Rozwiązanie

Pokaż rozwiązanie krok po krokuUkryj rozwiązanie

Krok 1. Wysokość z objętości. 13πr2H=92 π\frac{1}{3}\pi r^2 H = 9\sqrt{2}\,\pi, więc

H=272r2,r∈(0; +∞).H = \frac{27\sqrt{2}}{r^2}, \qquad r \in (0;\ +\infty).

Krok 2. Funkcja celu. Pb=πrl=πrr2+H2P_b = \pi r l = \pi r\sqrt{r^2 + H^2}. Pole jest dodatnie, więc wystarczy zminimalizować jego kwadrat podzielony przez π2\pi^2:

f(r)=r2(r2+H2)=r4+r2⋅1458r4=r4+1458r2,f(r) = r^2\left(r^2 + H^2\right) = r^4 + r^2 \cdot \frac{1458}{r^4} = r^4 + \frac{1458}{r^2},

bo H2=729⋅2r4=1458r4H^2 = \frac{729 \cdot 2}{r^4} = \frac{1458}{r^4}.

Krok 3. Pochodna.

f′(r)=4r3−2916r3=4(r6−729)r3.f'(r) = 4r^3 - \frac{2916}{r^3} = \frac{4\left(r^6 - 729\right)}{r^3}.

Krok 4. Punkty krytyczne. r6=729=36r^6 = 729 = 3^6, więc r=3r = 3.

Krok 5. Uzasadnienie. Dla r>0r > 0 znak f′f' to znak r6−729r^6 - 729: ujemny dla r<3r < 3, dodatni dla r>3r > 3. W r=3r = 3 funkcja ff (a więc i pole) jest najmniejsza:

H=2729=32,l=9+18=33,Pb=π⋅3⋅33=93 π.H = \frac{27\sqrt{2}}{9} = 3\sqrt{2}, \qquad l = \sqrt{9 + 18} = 3\sqrt{3}, \qquad P_b = \pi \cdot 3 \cdot 3\sqrt{3} = 9\sqrt{3}\,\pi.

Odpowiedź. Promień 33 m, wysokość 32≈4,243\sqrt{2} \approx 4{,}24 m; materiału potrzeba 93 π≈49,0 m29\sqrt{3}\,\pi \approx 49{,}0 \text{ m}^2.

Komentarz. Wyszło H=r2H = r\sqrt{2} - i tak jest przy każdej objętości, bo zmiana objętości tylko przeskalowuje cały namiot. Dla porównania stożek o danej tworzącej i największej objętości ma proporcje odwrotne, r=H2r = H\sqrt{2} (lekcja) - to inne zadanie, bo tam stała jest tworząca, a nie objętość.