Przejdź do treści

Udowodnij, że w trójkącie cos α + cos β + cos γ = 1 + 4 sin(α/2) sin(β/2) sin(γ/2)

Szkoła średnia trudne

Kąty α\alpha, β\beta, γ\gamma są kątami trójkąta. Udowodnij, że

cos⁡α+cos⁡β+cos⁡γ=1+4sin⁡α2sin⁡β2sin⁡γ2,\cos\alpha + \cos\beta + \cos\gamma = 1 + 4\sin\frac{\alpha}{2}\sin\frac{\beta}{2}\sin\frac{\gamma}{2},

i wywnioskuj stąd, że cos⁡α+cos⁡β+cos⁡γ>1\cos\alpha + \cos\beta + \cos\gamma > 1.

Rozwiązanie

Pokaż rozwiązanie krok po krokuUkryj rozwiązanie

Krok 1. Związek kątów. Z α+β+γ=π\alpha + \beta + \gamma = \pi mamy α+β2=π2−γ2\frac{\alpha + \beta}{2} = \frac{\pi}{2} - \frac{\gamma}{2}, więc

cos⁡α+β2=sin⁡γ2.\cos\frac{\alpha + \beta}{2} = \sin\frac{\gamma}{2}.

Krok 2. Suma dwóch pierwszych cosinusów:

cos⁡α+cos⁡β=2cos⁡α+β2cos⁡α−β2=2sin⁡γ2cos⁡α−β2.\cos\alpha + \cos\beta = 2\cos\frac{\alpha + \beta}{2}\cos\frac{\alpha - \beta}{2} = 2\sin\frac{\gamma}{2}\cos\frac{\alpha - \beta}{2}.

Krok 3. Trzeci cosinus. Ze wzoru cos⁡2t=1−2sin⁡2t\cos 2t = 1 - 2\sin^2 t dla t=γ2t = \frac{\gamma}{2}, a potem z kroku 1 (jeden z dwóch czynników sin⁡γ2\sin\frac{\gamma}{2} zastępujemy przez cos⁡α+β2\cos\frac{\alpha + \beta}{2}):

cos⁡γ=1−2sin⁡2γ2=1−2sin⁡γ2cos⁡α+β2.\cos\gamma = 1 - 2\sin^2\frac{\gamma}{2} = 1 - 2\sin\frac{\gamma}{2}\cos\frac{\alpha + \beta}{2}.

Krok 4. Dodajemy i wyłączamy 2sin⁡γ22\sin\frac{\gamma}{2}:

L=1+2sin⁡γ2[cos⁡α−β2−cos⁡α+β2].L = 1 + 2\sin\frac{\gamma}{2}\left[\cos\frac{\alpha - \beta}{2} - \cos\frac{\alpha + \beta}{2}\right].

Krok 5. Różnica cosinusów w nawiasie. Połowa sumy kątów α−β2\frac{\alpha - \beta}{2} i α+β2\frac{\alpha + \beta}{2} to α2\frac{\alpha}{2}, połowa różnicy to −β2-\frac{\beta}{2}:

cos⁡α−β2−cos⁡α+β2=−2sin⁡α2sin⁡(−β2)=2sin⁡α2sin⁡β2.\cos\frac{\alpha - \beta}{2} - \cos\frac{\alpha + \beta}{2} = -2\sin\frac{\alpha}{2}\sin\left(-\frac{\beta}{2}\right) = 2\sin\frac{\alpha}{2}\sin\frac{\beta}{2}.

Minus ze wzoru znosi się z minusem z nieparzystości sinusa.

Krok 6. Wynik. Podstawiamy do kroku 4:

L=1+2sin⁡γ2⋅2sin⁡α2sin⁡β2=1+4sin⁡α2sin⁡β2sin⁡γ2=P.L = 1 + 2\sin\frac{\gamma}{2} \cdot 2\sin\frac{\alpha}{2}\sin\frac{\beta}{2} = 1 + 4\sin\frac{\alpha}{2}\sin\frac{\beta}{2}\sin\frac{\gamma}{2} = P.

Krok 7. Wniosek. Każdy kąt trójkąta leży w (0; π)(0;\ \pi), więc jego połowa leży w (0; π2)\left(0;\ \frac{\pi}{2}\right) i ma dodatni sinus. Iloczyn trzech liczb dodatnich jest dodatni, zatem cos⁡α+cos⁡β+cos⁡γ>1\cos\alpha + \cos\beta + \cos\gamma > 1.

Sprawdzenie na trójkącie równobocznym: 3cos⁡60∘=323\cos 60^\circ = \frac{3}{2} oraz 1+4sin⁡330∘=1+4⋅18=321 + 4\sin^3 30^\circ = 1 + 4 \cdot \frac{1}{8} = \frac{3}{2}.

Odpowiedź. Tożsamość zachodzi dla każdego trójkąta, a ponieważ sin⁡α2sin⁡β2sin⁡γ2>0\sin\frac{\alpha}{2}\sin\frac{\beta}{2}\sin\frac{\gamma}{2} > 0, suma cosinusów kątów trójkąta jest zawsze większa od 1.