Przejdź do treści

Ułamek piętrowy: (1/(x − 1) − 1/(x + 1)) : (1/(x − 1) + 1/(x + 1))

Szkoła średnia średnie

Wyznacz dziedzinę i uprość wyrażenie

1x−1−1x+11x−1+1x+1\dfrac{\dfrac{1}{x-1} - \dfrac{1}{x+1}}{\dfrac{1}{x-1} + \dfrac{1}{x+1}}

Rozwiązanie

Pokaż rozwiązanie krok po krokuUkryj rozwiązanie

Krok 1. Piętro wyżej. Wspólny mianownik to (x−1)(x+1)(x-1)(x+1):

1x−1−1x+1=(x+1)−(x−1)(x−1)(x+1)=2(x−1)(x+1)\dfrac{1}{x-1} - \dfrac{1}{x+1} = \dfrac{(x+1) - (x-1)}{(x-1)(x+1)} = \dfrac{2}{(x-1)(x+1)}

Krok 2. Piętro niżej. Ten sam wspólny mianownik:

1x−1+1x+1=(x+1)+(x−1)(x−1)(x+1)=2x(x−1)(x+1)\dfrac{1}{x-1} + \dfrac{1}{x+1} = \dfrac{(x+1) + (x-1)}{(x-1)(x+1)} = \dfrac{2x}{(x-1)(x+1)}

Krok 3. Dziedzina. Małe mianowniki: x≠1x \neq 1, x≠−1x \neq -1. Duży mianownik, czyli 2x(x−1)(x+1)\frac{2x}{(x-1)(x+1)}, nie może być zerem, więc x≠0x \neq 0.

D=R∖{−1, 0, 1}D = \mathbb{R} \setminus \{-1,\ 0,\ 1\}

Krok 4. Dzielenie - licznik razy odwrotność mianownika:

2(x−1)(x+1)⋅(x−1)(x+1)2x=1x\dfrac{2}{(x-1)(x+1)} \cdot \dfrac{(x-1)(x+1)}{2x} = \dfrac{1}{x}

Krok 5. Sprawdzenie na liczbie. Dla x=2x = 2: góra 1−13=231 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}, dół 1+13=431 + \frac{1}{3} = \frac{4}{3}, iloraz 23:43=12\frac{2}{3} : \frac{4}{3} = \frac{1}{2} - tyle samo co 1x\frac{1}{x} dla x=2x = 2.

Odpowiedź. 1x\dfrac{1}{x} dla x∈R∖{−1, 0, 1}x \in \mathbb{R} \setminus \{-1,\ 0,\ 1\}.

Uwaga: warunek x≠0x \neq 0 nie bierze się z żadnego małego mianownika - dla x=0x = 0 oba ułamki 1x−1\frac{1}{x-1} i 1x+1\frac{1}{x+1} istnieją (są równe −1-1 i 11). Zeruje się dopiero ich suma, czyli dolne piętro. Ten warunek najłatwiej zgubić.