Przejdź do treści

Wykres y = −tg x - asymptoty, monotoniczność i równanie −tg x = 1

Szkoła średnia średnie

Naszkicuj wykres funkcji f(x)=−tg⁡xf(x) = -\operatorname{tg} x dla x∈(−π2; 3π2)x \in \left(-\frac{\pi}{2};\ \frac{3\pi}{2}\right).

a) Podaj dziedzinę funkcji w tym przedziale i równania asymptot pionowych wykresu.

b) Określ monotoniczność funkcji.

c) Rozwiąż w tym przedziale równanie −tg⁡x=1-\operatorname{tg} x = 1.

Rozwiązanie

Pokaż rozwiązanie krok po krokuUkryj rozwiązanie

Krok 1. Przekształcenie. Wzór y=−f(x)y = -f(x) oznacza odbicie wykresu względem osi OXOX: każdy punkt (x,y)(x, y) tangensoidy przechodzi w (x,−y)(x, -y). Punkt (π4,1)\left(\frac{\pi}{4}, 1\right) przechodzi w (π4,−1)\left(\frac{\pi}{4}, -1\right), a punkty (kπ,0)(k\pi, 0) zostają na miejscu.

−π/2−π/4π/23π/4π3π/21−1 xy y = −tg xy = tg x
Wykres y = −tg x (linia ciągła) to tangensoida (przerywana) odbita względem osi OX. Asymptoty: x = −π/2, x = π/2, x = 3π/2. Prosta y = 1 przecina wykres w x = −π/4 i x = 3π/4.

Krok 2. a) Dziedzina i asymptoty. Odbicie względem osi OXOX nie zmienia argumentów, więc dziedzina jest taka jak tangensa: wykluczamy x=π2+kπx = \frac{\pi}{2} + k\pi. W rozważanym przedziale wypada tylko x=π2x = \frac{\pi}{2}, więc dziedzina to (−π2; π2)∪(π2; 3π2)\left(-\frac{\pi}{2};\ \frac{\pi}{2}\right) \cup \left(\frac{\pi}{2};\ \frac{3\pi}{2}\right). Asymptoty pionowe: x=−π2x = -\frac{\pi}{2}, x=π2x = \frac{\pi}{2}, x=3π2x = \frac{3\pi}{2}.

Krok 3. b) Monotoniczność. Tangens rośnie w każdym przedziale między asymptotami, więc po odbiciu −tg⁡x-\operatorname{tg} x maleje w każdym z nich: w (−π2; π2)\left(-\frac{\pi}{2};\ \frac{\pi}{2}\right) i osobno w (π2; 3π2)\left(\frac{\pi}{2};\ \frac{3\pi}{2}\right).

Uwaga: funkcja nie jest malejąca w całej sumie tych przedziałów. Na przykład f(π4)=−1f\left(\frac{\pi}{4}\right) = -1, a f(3π4)=1f\left(\frac{3\pi}{4}\right) = 1, choć 3π4>π4\frac{3\pi}{4} > \frac{\pi}{4}.

Krok 4. c) Równanie. −tg⁡x=1  ⟺  tg⁡x=−1-\operatorname{tg} x = 1 \iff \operatorname{tg} x = -1. Tangens jest nieparzysty, więc tg⁡(−π4)=−1\operatorname{tg}\left(-\frac{\pi}{4}\right) = -1, a pozostałe rozwiązania leżą co okres π\pi:

x=−π4+kπ,k∈Z.x = -\frac{\pi}{4} + k\pi, \quad k \in \mathbb{Z}.

W przedziale (−π2; 3π2)\left(-\frac{\pi}{2};\ \frac{3\pi}{2}\right) mieszczą się x=−π4x = -\frac{\pi}{4} (k=0k = 0) i x=3π4x = \frac{3\pi}{4} (k=1k = 1). Na rysunku prosta y=1y = 1 przecina każdą z dwóch gałęzi dokładnie raz.

Odpowiedź. a) Dziedzina (−π2; π2)∪(π2; 3π2)\left(-\frac{\pi}{2};\ \frac{\pi}{2}\right) \cup \left(\frac{\pi}{2};\ \frac{3\pi}{2}\right), asymptoty x=−π2x = -\frac{\pi}{2}, x=π2x = \frac{\pi}{2}, x=3π2x = \frac{3\pi}{2}. b) Funkcja maleje w (−π2; π2)\left(-\frac{\pi}{2};\ \frac{\pi}{2}\right) i w (π2; 3π2)\left(\frac{\pi}{2};\ \frac{3\pi}{2}\right). c) x∈{−π4, 3π4}x \in \left\{ -\frac{\pi}{4},\ \frac{3\pi}{4} \right\}.