Przejdź do treści

Indukcja matematyczna - dowód wzoru na sumę kwadratów

Szkoła średnia łatwe

Udowodnij, że dla każdej liczby naturalnej n≥1n \ge 1 zachodzi równość

12+22+32+…+n2=n(n+1)(2n+1)6.1^2 + 2^2 + 3^2 + \ldots + n^2 = \frac{n(n + 1)(2n + 1)}{6}.

Rozwiązanie

Pokaż rozwiązanie krok po krokuUkryj rozwiązanie

Krok 1. Sprawdzenie dla n = 1 (baza). Lewa strona to 12=11^2 = 1, a prawa

1⋅2⋅36=1.\frac{1 \cdot 2 \cdot 3}{6} = 1.

Obie strony są równe, więc wzór zachodzi dla n=1n = 1.

Krok 2. Założenie i teza. Zakładamy, że dla pewnego k≥1k \ge 1 zachodzi

12+22+…+k2=k(k+1)(2k+1)6.1^2 + 2^2 + \ldots + k^2 = \frac{k(k + 1)(2k + 1)}{6}.

Mamy udowodnić, że wtedy wzór zachodzi także dla k+1k + 1, czyli

12+22+…+k2+(k+1)2=(k+1)(k+2)(2k+3)6.1^2 + 2^2 + \ldots + k^2 + (k + 1)^2 = \frac{(k + 1)(k + 2)(2k + 3)}{6}.

Krok 3. Dowód kroku. Pierwsze kk składników lewej strony zastępujemy wzorem z założenia:

12+…+k2+(k+1)2=k(k+1)(2k+1)6+(k+1)2.1^2 + \ldots + k^2 + (k + 1)^2 = \frac{k(k + 1)(2k + 1)}{6} + (k + 1)^2.

Wyłączamy wspólny czynnik k+16\frac{k + 1}{6}:

k+16[k(2k+1)+6(k+1)]=k+16(2k2+7k+6).\frac{k + 1}{6}\left[k(2k + 1) + 6(k + 1)\right] = \frac{k + 1}{6}\left(2k^2 + 7k + 6\right).

Trójmian w nawiasie rozkładamy na czynniki: 2k2+7k+6=(k+2)(2k+3)2k^2 + 7k + 6 = (k + 2)(2k + 3) (sprawdź, wymnażając). Stąd

12+…+(k+1)2=(k+1)(k+2)(2k+3)6,1^2 + \ldots + (k + 1)^2 = \frac{(k + 1)(k + 2)(2k + 3)}{6},

a to jest dokładnie teza.

Odpowiedź. Wzór zachodzi dla n=1n = 1, a z jego prawdziwości dla kk wynika prawdziwość dla k+1k + 1. Na mocy zasady indukcji matematycznej 12+22+…+n2=n(n+1)(2n+1)61^2 + 2^2 + \ldots + n^2 = \frac{n(n + 1)(2n + 1)}{6} dla każdego n≥1n \ge 1.